In welke volgorde
Milieu Centraal: "Isoleren, ventileren en zon weren is de basis van een energiezuinig huis." De volgorde ligt niet vast, maar combineer wat bij elkaar hoort: een nieuwe vloer met vloerisolatie, en elke isolatiestap met betere ventilatie. Goed isoleren zonder te ventileren geeft vochtige, vervuilde lucht.
Nederland
Asbest. Asbest kan zitten in materialen die voor 1994 zijn gemaakt. Als particulier mag u hoogstens 35 m2 asbesthoudend materiaal zelf verwijderen, platen alleen als ze geschroefd zijn, en u meldt het een week vooraf bij de gemeente.
Btw. Isoleren, schilderen, stukadoren en behangen van een woning ouder dan twee jaar valt onder 9 procent. Al het andere werk aan de woning is belast met 21 procent. Bij gemengd werk splitst de aannemer de posten op offerte en factuur.
Subsidie en lening. De ISDE-subsidie voor isolatie verdubbelt als u meer dan één isolatiemaatregel uitvoert; een bedrijf moet het werk doen. Voor ventilatie krijgt u één keer € 400. Bij het Nationaal Warmtefonds leent u € 1.000 tot € 29.000, tegen 0 procent rente bij een verzamelinkomen onder € 60.000.
Wet kwaliteitsborging. Die geldt nog niet voor verbouwingen; de invoering is uitgesteld zonder datum.
Vlaanderen
Renovatieverplichting. Een woning met label E of F die sinds 2023 is gekocht, moet naar label D of beter. De termijn is verlengd naar zes jaar; dat is op 12 december 2025 definitief goedgekeurd. De boete loopt van € 500 tot € 5.000.
Mijn VerbouwPremie. Sinds 1 maart 2026 krijgen eigenaar-bewoners in inkomenscategorie 1 en 2 alleen nog een premie voor een warmtepomp of warmtepompboiler. Voor categorie 3 en 4 is er niets veranderd.
Mijn VerbouwLening. € 4.000 tot € 60.000, af te betalen in hoogstens 25 jaar. De rente is 0 procent voor categorie 4, 0,5 procent voor categorie 3 en 1,5 procent voor categorie 2.
Btw. 6 procent als de privéwoning tien jaar oud is en een vakman levert en plaatst. Gas- en stookolieketels vallen altijd onder 21 procent.
Architect en asbest. Sinds 1 maart 2026 zijn binnen- en gevelverbouwingen vrijgesteld van vergunning, en zonder vergunning is er geen architect verplicht. Bij stabiliteitswerken is dat sinds 5 september 2026 wel zo. Voor de verkoop van een gebouw van voor 2001 is een asbestattest verplicht; het is tien jaar geldig. In 2032 moet elk gebouw van voor 2001 er een hebben.
Veelgestelde vragen
In welke volgorde pak ik een renovatie aan?
De volgorde ligt niet vast, maar combineer wat bij elkaar hoort: een nieuwe vloer met vloerisolatie, en elke isolatiestap met betere ventilatie. Goed isoleren zonder te ventileren geeft vochtige, vervuilde lucht.
Mag ik asbest zelf verwijderen?
In Nederland mag u als particulier hoogstens 35 m2 asbesthoudend materiaal zelf verwijderen, platen alleen als ze geschroefd zijn, en u meldt het een week vooraf bij de gemeente. Asbest kan zitten in materialen die voor 1994 zijn gemaakt.
Welke btw geldt bij een renovatie?
In Nederland valt isoleren, schilderen, stukadoren en behangen van een woning ouder dan twee jaar onder 9 procent; al het andere werk onder 21 procent. In Vlaanderen geldt 6 procent als de privéwoning tien jaar oud is en een vakman levert en plaatst. Gas- en stookolieketels vallen daar altijd onder 21 procent.
Wat houdt de Vlaamse renovatieverplichting in?
Een woning met label E of F die sinds 2023 is gekocht, moet naar label D of beter. De termijn is verlengd naar zes jaar. De boete loopt van € 500 tot € 5.000.
Dit vraagt u aan de aannemer
- Splitst de offerte het werk onder 9 en 21 procent btw, of komt de verklaring voor 6 procent op de factuur?
- Wie laat de asbestinventarisatie maken, en wie doet de melding?
- Welke isolatiewaarden worden gehaald, en voldoen die aan de voorwaarden voor subsidie of premie?
- Hoe wordt de ventilatie geregeld na het isoleren?
- Welke werken raken de constructie, en wie is daarvoor de architect of ingenieur?
Bronnen
- Milieu Centraal, Stappenplan voor een energiezuinig huis
- Rijksoverheid, Asbestregels
- Informatiepunt Leefomgeving, spelregels particuliere verwijdering asbest
- Belastingdienst, Werkzaamheden aan woningen
- RVO, ISDE isolatiemaatregelen
- Nationaal Warmtefonds, particulieren (12 oktober 2026)
- Vlaanderen.be, Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen
- Vlaanderen.be, Wijzigingen Mijn VerbouwPremie vanaf 2026
- Vlaanderen.be, bedrag en rentevoet van Mijn VerbouwLening
- Test-Aankoop, Btw voor werkzaamheden aan de woning (9 februari 2026)
- Test-Aankoop, Asbestattest (6 februari 2026)
Laatst gecontroleerd op 12 november 2026.
Per provincie
- Woningrenovatie in Drenthe
- Woningrenovatie in Flevoland
- Woningrenovatie in Friesland
- Woningrenovatie in Gelderland
- Woningrenovatie in Groningen
- Woningrenovatie in Limburg
- Woningrenovatie in Noord-Brabant
- Woningrenovatie in Noord-Holland
- Woningrenovatie in Overijssel
- Woningrenovatie in Utrecht
- Woningrenovatie in Zeeland
- Woningrenovatie in Zuid-Holland
