Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Een erker aan de voorkant heeft in Nederland altijd een vergunning nodig, dus de welstandsregels en het omgevingsplan van uw gemeente bepalen wat er mag. In Enschede staat een maat voor erkers in het nieuwe deel van het omgevingsplan; in de andere drie gemeenten staan de maten in de regels voor uw adres (de oude bestemmingsplannen die nu deel zijn van het omgevingsplan). De leges, het vooroverleg en de algemene welstandsregels per gemeente staan op Aanbouw in Overijssel. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Enschede
Het omgevingsplan heeft een eigen regel voor erkers. Artikel 3.84 geldt in het werkingsgebied Wonen algemeen, binnen het deel van Enschede waar het nieuwe omgevingsplan de oude bestemmingsplannen al heeft vervangen ("Omgevingsplan nieuw deel"). Voor de voorgevelrooilijn zijn daar geen gebouwen toegestaan, "met uitzondering van een erker of portaal aan de voorgevel van een woning". De voorwaarden:
- oppervlakte hooguit 6 m2, of breedte hooguit 2/3 van de gevellengte;
- diepte hooguit 1,5 meter;
- goothoogte hooguit 3 meter en bouwhoogte hooguit 4,5 meter;
- minstens 1 meter van de zijdelingse perceelsgrens, "tenzij er sprake is van twee aan elkaar gekoppelde erkers bij twee aaneengesloten woningen".
Wilt u groter bouwen voor de rooilijn, dan kan de gemeente met een vergunning tot 3 meter over de voorgevelrooilijn toestaan, als het gebouw minstens 2 meter van openbaar toegankelijk gebied blijft en niet hoger is dan 3 meter. Of uw adres in het nieuwe deel ligt, ziet u in Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Waar dat niet zo is, gelden de regels van het oude bestemmingsplan voor uw buurt.
De welstandsnota "Bouwen aan identiteit" deelt Enschede in negen identiteiten in; een daarvan heet "Erkerwijken". Welke identiteit en welke eisen voor uw adres gelden, ziet u op de Welstandskaart.
Zwolle
De Welstandsnota 2023 (versie november 2023, vastgesteld door de raad op 13 februari 2024) heeft in paragraaf 4.3.2 criteria voor "Aan- en uitbouwen in het voorerfgebied". De nota zegt dat de voorkeur uitgaat naar het achtererf en dat er aan de voorkant "een bufferzone aanwezig" moet zijn "tussen gevel en straat". Voor een uitbouw aan de voorgevel geldt:
- de uitbouw valt "binnen de buitenste kozijnstijlen";
- breedte hooguit 60 procent, diepte hooguit 1,50 meter vanaf de oorspronkelijke gevel;
- niet hoger dan 0,30 meter boven de vloer van de eerste verdieping en onder de gootlijn van het huis;
- één bouwlaag, plat of met een kap afgeleid van het huis, kozijnen afgestemd op die van het huis.
Bij tussenwoningen staat er een gemetselde muur op de erfgrens (muurdam). Een plan voldoet ook als het in plaatsing en vorm gelijk is aan een exemplaar dat de welstandscommissie in hetzelfde bouwblok of dezelfde straat in de afgelopen drie jaar heeft goedgekeurd, bij hetzelfde woningtype. Rooilijnen en maximale afmetingen regelt volgens de nota "in eerste instantie" het bestemmingsplan, nu het omgevingsplan voor uw adres. In oudere buurten vraagt de nota bij verbouw "zorgvuldig" om te gaan met "karakteristieken zoals hoekoplossingen, entreepartijen en erkers".
Deventer
De welstandsnota heeft aparte criteria voor een aan- of uitbouw "op het voorerf of op het aan het openbaar toegankelijk gebied grenzende zijerf". De uitbouw staat tegen de voorgevel of tegen een zijgevel aan de straat. De borstwering heeft dezelfde hoogte als de borstwering in de gevel waaraan u bouwt, en minstens 20 procent van de gevels van de uitbouw is raam of glas. De uitbouw is plat afgedekt, niet hoger dan 0,3 meter boven de vloer van de eerste verdieping, en het boeiboord is niet hoger dan 0,3 meter tenzij het aansluit op een bestaande hogere maat. Bij tussenwoningen staat er een dichte muur op de erfgrens of een scheidende penant.
Voldoet uw plan hier niet aan, dan wordt het getoetst aan de criteria voor uw gebied. Deventer accepteert ook een "trendsetter": een gelijk plan dat in de afgelopen vijf jaar in de buurt of dezelfde straat bij hetzelfde woningtype met positief welstandsadvies is gebouwd. In de gebiedscriteria staat steeds dat bij "verbouwingen van ondergeschikte aard" de stijlkenmerken van het huis worden overgenomen, en die stijl "komt tot uiting in" onder meer "erkers en dakkapellen".
Almelo
Almelo heeft geen regels die speciaal over erkers gaan. De welstandsnota beschrijft erkers wel als kenmerk van de oudere stadsbuurten: bij de jaren '30-burgerwoningen staat "Veel woningen hebben een erker". Grote delen van Tuindorp de Riet en de woningen aan de Parkweg en de Tijhofslaan zijn beschermd stadsgezicht, en daar gelden de zwaardere ("BIJZONDER") welstandscriteria. Buiten de gebieden met welstand bepalen alleen het omgevingsplan voor uw adres en de landelijke regels of en hoe groot u een erker mag bouwen.
Bronnen
- Gemeente Enschede, Welstandsnota Bouwen aan identiteit, overzicht van de identiteiten
- Gemeente Enschede, Omgevingsplan gemeente Enschede (geldend van 05-05-2026)
- Gemeente Zwolle, Welstandsnota 2023, versie november 2023
- Gemeente Zwolle, Bekendmaking Welstandsnota 2023 Zwolle, versie november 2023 (geldend van 15-03-2024)
- Gemeente Deventer, Welstandsnota gemeente Deventer (geldend van 21-10-2014)
- Gemeente Almelo, Welstandsnota 2017 (geldend van 01-07-2022)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
