Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Een erker aan de voorkant heeft in Nederland altijd een vergunning nodig, dus de welstandsregels en het omgevingsplan van uw gemeente bepalen wat er mag. De maten voor een erker staan meestal in de regels voor uw adres: de oude bestemmingsplannen, die sinds 2024 deel zijn van het omgevingsplan. Die vindt u per adres op Regels op de kaart. De leges, het vooroverleg en de algemene welstandsregels per gemeente staan op Aanbouw in Friesland. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Leeuwarden
De snelle welstandscriteria voor aanbouwen gelden niet in het voorerf, dus een erker aan de voorkant krijgt altijd een advies op basis van de gebiedscriteria in de Welstandsnota 2022. Voor de uitbreidingen uit het interbellum (paragraaf 6.5) staat daar: "in- en uitspringende delen van de gevel (balkons, erkers en loggia's) blijven ondergeschikt aan de hoofdmassa en maken deel uit van het gevelontwerp".
Een voorbeeld van de maten staat in het bestemmingsplan Tussen Van Harinxmakanaal, Wâldwei en Drachtsterweg. In de voortuin (bestemming Tuin) mag daar geen gebouw staan, maar volgens artikel 19.3.1 kan de gemeente met een vergunning een erker toestaan als:
- de erker hooguit 1,50 meter diep is, gemeten vanaf de gevel;
- hij niet dieper is dan de helft van de tuin waarin hij komt;
- hij over hooguit 80 procent van de gevelbreedte gaat;
- hij niet hoger is dan de eerste bouwlaag van het huis.
De gemeente kijkt daarbij of het "bebouwingsbeeld" en de buren er niet onevenredig onder lijden (artikel 19.3.2).
Súdwest-Fryslân
Hier noemt de snelle welstandstoets de erker wel. In paragraaf 6.1 (bijbehorende bouwwerken) van de Welstandsnota 2018 staat bij de vorm "bij een erker of serre eventueel een flauw hellend (transparant) dak", naast een plat dak of een dakvorm die is afgeleid van het hoofdgebouw. Bij een monument, in een beschermd stads- of dorpsgezicht of bij twijfel gaat het plan naar de welstandscommissie.
Volgens de pagina Welstand geldt in de voormalige gemeente Littenseradiel "voorlopig nog de welstandsnota Littenseradiel". Welke regels op uw adres gelden, ziet u op de welstandskaart van de gemeente.
Smallingerland
De Nota Omgevingskwaliteit noemt geen maten voor een erker. Over de woongebieden staat er: "De aan- en uitbouwen en bijgebouwen liggen vaak achter de voorgevel. In andere buurten kan een erker in de voorgevel juist heel kenmerkend zijn." Bij de basisregels staat dat "risalieten (een soort erker van begane grond tot bovenste verdieping)" ondergeschikt zijn.
Heerenveen
De welstandsnota 2016 heeft in hoofdstuk 4 snelle criteria voor aan- en uitbouwen bij woningen in gebieden met welstandsniveau 1 en 2. Voor de voorkant staat er:
- een aanbouw aan de voorgevel "alleen in de vorm van een erker";
- de erker is "alleen als ondergeschikt element in de gevel, met een maximale diepte van 1,5 m (= maat bestemmingsplan)";
- één bouwlaag, met de goot of dakrand "niet hoger dan vloer eerste bouwlaag + 30 cm";
- "erkers aan voorzijde plat afgedekt met bescheiden dakranddetaillering".
Langs de vaarroutes blijft een aanbouw minstens 1 meter van de insteek van het watertalud. Volgens de nota worden plannen die aan deze criteria voldoen "in de regel makkelijk en snel" afgedaan; bij twijfel toetst de gemeente aan de gebiedscriteria.
Bronnen
- Gemeente Leeuwarden, Welstandsnota gemeente Leeuwarden 2022
- Gemeente Leeuwarden, bestemmingsplan Tussen Van Harinxmakanaal, Wâldwei en Drachtsterweg, regels
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Welstandsnota 2018
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Welstand
- Gemeente Smallingerland, Nota Omgevingskwaliteit (geldend van 30-04-2026)
- Gemeente Heerenveen, Welstandsnota 2016
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
