Zo werkt het
Wanneer een aanbouw vergunningvrij is, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat Eindhoven, Tilburg, Breda en 's-Hertogenbosch zelf regelen: de leges, het conceptverzoek en de welstandsregels. De leges bestaan meestal uit twee delen: een bedrag voor het bouwtechnische deel en een bedrag voor het ruimtelijke deel (de omgevingsplanactiviteit). Vaak stelt de gemeente de bouwkosten zelf vast met een lijst in de legesverordening. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Eindhoven
Eindhoven werkt met vaste bedragen per klasse bouwkosten (legesverordening vergunningen 2026). Het bouwtechnische deel kost € 169 bij bouwkosten van € 5.000 tot € 50.000, € 530 tot € 100.000 en € 741 tot € 200.000. Het ruimtelijke deel kost in dezelfde klassen € 471, € 2.670 en € 5.264. Een advies van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (AOKE) over welstand kost € 377 bij bouwkosten onder € 100.000.
Een conceptverzoek dient u in via het Omgevingsloket. U kunt er een omgevingsplantoets, een verkeerstoets of een welstandstoets mee vragen. De gemeente probeert binnen 8 weken te antwoorden. Een inspiratieoverleg kost € 258, een uitwerkings- en toetsingsoverleg € 2.070. Wilt u uw plan zelf toelichten aan de commissie, mail dan aoke@eindhoven.nl. Algemene vragen: 14 040.
De welstandsnota deel 2 noemt voor een vergunningplichtige uitbouw aan de achtergevel concrete criteria. Die voldoet in ieder geval als hij "niet gelegen naast openbaar gebied" is, "de hoogte maximaal 3,5 m en de diepte maximaal 4 m" bedraagt, boeiboorden niet hoger zijn dan 30 cm en het dak plat of flauw hellend en doorzichtig is. Een lichtstraat eindigt minstens 50 cm van de perceelsgrens. Een aanbouw aan de voorgevel gaat altijd naar de commissie.
Tilburg
De legesverordening 2026 rekent voor het bouwtechnische deel 1,23 procent van de bouwkosten onder € 200.000 en voor het ruimtelijke deel 2,67 procent, elk met een minimum van € 250. De bouwkosten volgen uit de tabel "Grondslag legesberekening" in bijlage 1, met een aparte regel voor een aanbouw met woonfunctie zoals een keuken.
Er zijn vier soorten conceptverzoek. Een conceptverzoek voor een bouwactiviteit kost € 250. U dient het in via het Omgevingsloket onder "Bouwactiviteit (omgevingsplan) - Aanvraag vergunning" en geeft aan dat het een conceptverzoek is. De gemeente schrijft dat het "in verband met drukte" langer duurt. Volgt binnen 9 maanden een aanvraag die bij de uitkomst past, dan worden de leges van het conceptverzoek volledig verrekend.
De Nota Omgevingskwaliteit beoordeelt een bijbehorend bouwwerk in het achtererfgebied niet vooraf als het hoofdgebouw "geen achter- of zijgevel heeft gericht naar het openbaar toegankelijk gebied" en het bouwwerk niet hoger is dan 5 meter. Dat geldt niet voor beschermd erfgoed. Voor aanbouwen die wel vooraf beoordeeld worden, geldt onder meer: "Eén bouwlaag met een rechthoekige plattegrond."
Breda
In Breda kost het bouwtechnische deel € 170 bij bouwkosten tot € 50.000; tussen € 50.000 en € 200.000 is het € 170 plus 1,59 procent over het deel boven € 50.000 (legesverordening 2026). Het ruimtelijke deel is een vast bedrag: € 291 voor "Vergroten of veranderen (geen wijzigen gebruik) van een woning" of een "bijbehorend bouwwerk bij woning", en € 170 als het bouwwerk voldoet aan de sneltoetscriteria voor welstand.
Breda onderscheidt een conceptverzoek en idee verkennen. Het uitbreiden van een woning noemt de gemeente als voorbeeld van een conceptverzoek. Het basisbedrag is € 170, een welstandstoets kost € 264 extra en een eerste beoordeling aan de intaketafel € 291. Bij een latere aanvraag worden deze kosten verrekend.
De gemeente toetst aan de Nota Ruimtelijke Kwaliteit. Voldoet het plan niet aan de sneltoets- of reguliere criteria, dan adviseert de Adviescommissie Omgevingskwaliteit Breda; die vergadert elke twee weken op dinsdag (Welstandsadvies). De snelservicetoets op de website geldt voor een dakkapel, erfafscheiding of warmtepomp, niet voor een aanbouw.
's-Hertogenbosch
De legesverordening 2026 rekent voor het bouwtechnische deel 0,53 procent en voor het ruimtelijke deel 2,60 procent van de bouwkosten onder € 100.000, elk met een minimum van € 105,90. De bouwkosten volgen uit een normkostenberekening met de ROEB-lijst in bijlage 1. Omgevingsoverleg kost € 71,30.
Een conceptverzoek, voorheen informatieve aanvraag, dient u in via het Omgevingsloket bij stap 7, "Verzoeken indienen". De gemeente toetst het aan het omgevingsplan en daarna aan de welstandsnota. Het verzoek is niet openbaar. Past het plan niet in het omgevingsplan maar is het kansrijk, dan vraagt de gemeente een omgevingsdialoog met de buurt. Het omgevingsloket is bereikbaar op 073 - 615 57 77.
De welstandsnota wijst achtererfgebieden bij grondgebonden woningen aan als welstandsvrij, "met uitzondering van achtererfgebieden gelegen binnen de grenzen van de van rijkswege beschermde stads-en dorpsgezichten": de Binnenstad met het Bossche Broek en De Muntel. Kleine plannen gaan naar de subcommissie van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit, die elke woensdag vergadert.
Bronnen
- Gemeente Eindhoven, Conceptverzoek
- Gemeente Eindhoven, Adviescommissie Omgevingskwaliteit en welstandsnota deel 2
- Gemeente Eindhoven, Legesverordening vergunningen en aanverwante diensten 2026 (geldend van 03-12-2025)
- Gemeente Tilburg, Conceptverzoek
- Gemeente Tilburg, Verordening op de heffing en invordering van leges 2026 (geldend van 01-10-2026)
- Gemeente Tilburg, Nota Omgevingskwaliteit Tilburg (geldend van 09-12-2025)
- Gemeente Breda, Conceptverzoek indienen of idee verkennen
- Gemeente Breda, Welstandsadvies
- Gemeente Breda, Verordening op de heffing en invordering van leges 2026 (geldend van 19-12-2025)
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Omgevingsvergunning
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Adviescommissie Omgevingskwaliteit en Actualisering Welstandsnota 2011
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Legesverordening 's-Hertogenbosch 2026 (geldend van 26-09-2026)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
