Bienivitesse

Dakopbouw

Dakopbouw in Friesland

In Súdwest-Fryslân mag een nokverhoging hooguit 0,7 meter hoog zijn en in Heerenveen hooguit 0,80 meter, terwijl Leeuwarden geen maten noemt en alleen eist dat opbouwen per blok gelijk zijn. In Smallingerland blijft de opbouw lager dan de helft van de hoogte van het dakvlak en moet hij aansluiten op een vergelijkbaar plan in de buurt.

  • Gratis en vrijblijvend
  • Regels en subsidies op een rij
  • In een paar stappen aangevraagd
Dakopbouw in Friesland
Advertentie

Zo werkt het

De landelijke regels staan in de hoofdgids over de dakopbouw. Een dakopbouw heeft altijd een vergunning nodig, dus het omgevingsplan en de welstandsregels van uw gemeente bepalen wat mogelijk is. De leges en het vooroverleg per gemeente staan op Aanbouw in Friesland. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij die gemeente.

Leeuwarden

De Welstandsnota 2022 heeft kleine-bouwcriteria voor aanbouwen, erfafscheidingen, dakkapellen en dakramen, maar niet voor dakopbouwen. Zonder zo'n criterium kijkt de commissie naar de gebiedscriteria. Die noemen geen maten, wel een eis aan de eenheid:

  • Uitbreidingen van het interbellum (paragraaf 6.5): "dakkapellen en dakopbouwen zijn per architectonische eenheid identiek en ondergeschikt en in samenhang met het hoofdgebouw ontworpen".
  • Planmatige uitbreidingen uit de jaren 50-70 (6.7): "dakopbouwen zijn ondergeschikt aan de hoofdmassa en per architectonische eenheid gelijk".
  • Informele naoorlogse uitbreidingen (6.8): "dakopbouwen en nieuwe kappen zijn per architectonische eenheid gelijk".
  • Recente uitbreidingen (6.9): "dakopbouwen en nieuwe kappen zijn per architectonische eenheid gelijk en uitdrukkelijk in samenhang met het ontwerp van het hoofdgebouw".

Een rij of blok woningen krijgt dus één vorm van opbouw. In de binnenstad en de oudere dorpskernen noemen de gebiedscriteria geen dakopbouwen. Voor de binnenstad, enkele jongere buurten en de kernen Jelsum, Weidum, Mantgum, Húns, Wergea, Warstiens, Grou-Kom en Grou-Oosterveld geldt de status van beschermd stads- of dorpsgezicht (hoofdstuk 7.1). De commissie let daar bij vooroorlogse panden op onder meer de goothoogte, de nokhoogte en de kapvorm.

Súdwest-Fryslân

De Welstandsnota 2018 (Gemeenteblad van 29-11-2018) heeft twee snelle toetsen met maten, in paragraaf 6.5 en 6.6.

Een geveloptrekking, het verhogen van de gevel zodat de kapverdieping ruimer wordt, aan de achterzijde (6.5):

  • plat afgedekt, één bouwlaag, op een hoofdgebouw van één bouwlaag met kap;
  • breedte hooguit 60 procent van het dakvlak, met een maximum van 6 meter;
  • minimaal 1 meter dakvlak aan beide zijden, minimaal 0,5 meter onder de noklijn en minimaal 3 meter van het voorerfgebied;
  • één dakopbouw per pand per dakvlak.

Een nokverhoging (6.6):

  • alleen aan het achterdakvlak, op een zadeldak van hooguit 35 graden;
  • de nok mag verticaal hooguit 0,7 meter omhoog en de buitenwanden zijn hooguit 1,2 meter hoog;
  • dezelfde dakhelling als het bestaande dak, breedte hooguit 60 procent van het dakvlak met een maximum van 6 meter;
  • minimaal 1 meter van de achtergevel (horizontaal) en minimaal 3 meter van het voorerfgebied.

De nota merkt zelf op dat een geveloptrekking "vaak" leidt tot een goothoogte die afwijkt van het omgevingsplan. Een beschermd stads- of dorpsgezicht, een monument of gerede twijfel brengen het plan bij de welstandscommissie. Volgens de pagina Welstand geldt in het gebied van de voormalige gemeente Littenseradiel voorlopig nog de eigen nota van die gemeente.

Smallingerland

De Nota Omgevingskwaliteit (geldend van 30-04-2026) kent in paragraaf 6.2 de regel "E1. Kapverhogende dakopbouwen bij seriematige woningbouw". Hij geldt alleen voor rijwoningen en twee-onder-een-kapwoningen:

  • de opbouw heeft dezelfde dakhelling als het bestaande dak, en de goot van de opbouw is niet hoger dan de nok van de bestaande kap;
  • de hoogte van onderzijde tot goot van de opbouw is kleiner dan 50 procent van de geprojecteerde hoogte van het dakvlak;
  • minimaal 1,0 meter van de kopgevel van de eindwoning, en onderling 2,0 meter afstand of een aaneengesloten geheel;
  • plaatsing aan de achterkant heeft de voorkeur;
  • opbouwen in hetzelfde dakvlak zijn identiek vormgegeven.

Voor maatvoering, plaatsing en vormgeving geldt het trendsetter-principe: u sluit aan op een vergelijkbaar plan in de directe omgeving. De regel geldt niet bij monumenten en niet in een gebied met een beeldkwaliteitsplan. Past een plan niet in E1 en is afwijken niet mogelijk, dan gaat het als bijzonder bouwplan naar de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (paragraaf 6.1 en 7.1).

Heerenveen

De Welstandsnota 2016 (geldend van 02-05-2024) heeft in hoofdstuk 4 onder 7 criteria voor dakopbouwen, voor welstandsniveau 1 en voor niveau 2 aan de straatkant en de achterzijde van hoekwoningen. Bij een zadeldak is een nokverhoging aan de achterzijde het uitgangspunt:

  • alleen enkelzijdig, over de gehele breedte van de woning, met dezelfde helling als het bestaande dak;
  • de nok hoogstens 0,80 meter omhoog;
  • aan de achterzijde van rijwoningen, twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande woningen, niet aan de openbare waterzijde;
  • op een plat dak: minimaal 1 meter terug ten opzichte van de dakrand, met behoud van de collectieve gootlijn en een totale hoogte van hooguit 3,5 meter;
  • hoogstens één dakopbouw "per hoofd- of (aangebouwd)bijgebouw van een woning", en bij seriematige woningbouw gelijkvormig aan eerder vergunde opbouwen op hetzelfde dakvlak.

Langs de vaarroutes gelden deze criteria alleen voor opbouwen in de zichtzone van het water. Meerdere opbouwen op één dakvlak mogen volgens de nota zelfs aan elkaar gekoppeld worden, zodat over een hele rij een nieuwe aaneengesloten nok ontstaat.

Advertentie

Bronnen

Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.

Andere provincies

Vraag offertes aan