Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Voor een dakraam in het voordakvlak, aan een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht bepalen de welstandsregels en het omgevingsplan van uw gemeente wat er mag. De leges en het vooroverleg per gemeente staan op Aanbouw in Gelderland. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Nijmegen
De Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit, deel 1 (januari 2014) heeft in paragraaf 2.2 een lijst welstandsvrije bouwwerken. Bovenaan staat een dakraam, daklicht, lichtstraat of soortgelijke daglichtvoorziening in een dakvlak, als drie voorwaarden gelden: het voldoet aan de voorwaarden in het Besluit omgevingsrecht, het toetsingsniveau Aandacht of Luw geldt voor het bouwwerk, en het is "de eerste daglichtvoorziening in het dakvlak (per woning gerekend)". Voor een tweede raam in hetzelfde dakvlak geldt dit welstandsvrij dus niet. De nota dateert van voor de Omgevingswet en verwijst nog naar het Besluit omgevingsrecht.
Het niveau Bijzonder geldt onder meer voor het historisch centrum, de Waalkade, het Goffertpark, de hoofdwegen en monumenten. Daar worden volgens de nota "alle vergunningsplichtige bouwwerken welstandelijk beoordeeld tot in detailniveau". De nota zegt zelf dat welstandsvrij niet automatisch vergunningsvrij betekent. Het Wijzigingsbesluit (geldend van 12-10-2023) verandert alleen paragraaf 5.3 over zonnepanelen. Het omgevingsplan (geldend van 13-04-2026) noemt dakramen niet.
Arnhem
De Welstandsnota Arnhem 2015 (herziening 2024, geldend van 10-04-2024) kent drie niveaus. In gebieden zonder toets, zoals het noordelijke buitengebied, Elderveld, De Laar en bijna alle bedrijventerreinen, worden aanvragen niet op welstand getoetst. In gebieden met een lichte toets, zoals Presikhaaf, het oudere Sonsbeekkwartier Zuid en Schuytgraaf, gelden regels voor de daken die vanaf de straat zichtbaar zijn; de achterkanten zijn welstandsvrij. Bij "Woning voorzijde" staat daar als aparte regel: "Boven het dakvlak uitstekende dakramen e.d. zijn niet toegestaan."
In gebieden met een zware toets, de beschermde stads- en dorpsgezichten zoals de oude binnenstad, de Burgemeesterswijk en Geitenkamp, plus Arnhem Centraal, staat bij de daken: "Voor overige toevoegingen in het dakvlak zoals dakramen, lichtstraten etc. is maximaal toelaatbaar hetgeen vergunningvrij mogelijk is." Bij een gemeentelijk of rijksmonument gelden de standaardcriteria niet en levert de gemeente altijd maatwerk.
Apeldoorn
De Welstandsnota 2017 - 2020 (bijlage A, vastgesteld op 15 juni 2017) heeft sneltoetscriteria voor dakkapellen, maar geen eigen maten voor dakramen. Bij de dakkapel staat: "In plaats van een dakkapel kunnen ook dakramen worden aangebracht. Deze zijn minder dominant in het straatbeeld." Voor de voorwaarden verwijst de nota naar het Besluit omgevingsrecht. De pagina Welstand van de gemeente noemt de nota nog als beoordelingskader, en de pagina over monumenten en beschermde gezichten noemt dakramen niet. Het omgevingsplan (geldend van 12-03-2026) noemt dakramen ook niet.
Ede
De Beleidsregel Welstand Ede (geldend van 07-01-2026) heeft onder de kleine bouwwerken een eigen criterium "Dakramen, dakvensters en daklichten". Een vergunningsaanvraag voor een daglichtvoorziening wordt beoordeeld op:
- voldoende afstand tot andere elementen in het dakvlak, zoals panelen en doorbrekingen, en minimaal 0,5 meter van andere dakramen en dakkapellen;
- uniformiteit en regelmatige rangschikking bij meerdere dakramen op één doorgaand dakvlak;
- een rechthoekige vorm en terughoudend kleurgebruik.
De kleine bouwwerken uit hoofdstuk 2 zijn welstandsvrij als ze in het omgevingsplan passen en op gevels of daken staan die niet naar openbaar gebied zijn gekeerd. Voor beschermde rijks- en gemeentelijke monumenten en in het buitengebied gelden deze criteria niet. De beleidsregel vervangt de Welstandsnota 2013 en de aanvullende beeldkwaliteitsplannen.
Bronnen
- Gemeente Nijmegen, Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit, Deel 1 (januari 2014)
- Gemeente Nijmegen, Wijzigingsbesluit van de Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit (geldend van 12-10-2023)
- Gemeente Nijmegen, Omgevingsplan gemeente Nijmegen (geldend van 13-04-2026)
- Gemeente Arnhem, Welstandsnota Arnhem 2015 (geldend van 10-04-2024)
- Gemeente Apeldoorn, Welstandsnota 2017 - 2020, bijlage A en B
- Gemeente Apeldoorn, Welstand
- Gemeente Apeldoorn, Aandachtspunten bij monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten
- Gemeente Apeldoorn, Omgevingsplan gemeente Apeldoorn (geldend van 12-03-2026)
- Gemeente Ede, Beleidsregel Welstand Ede (geldend van 07-01-2026)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
