Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Een dakraam aan de voorkant of bij een monument valt onder de welstandsregels van uw gemeente, en die verschillen in deze vier gemeenten van vaste maten tot geen maten. De leges en het vooroverleg per gemeente staan op Aanbouw in Friesland. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Leeuwarden
De Welstandsnota 2022 heeft in paragraaf 5.9 kleinebouwcriteria voor "Dakramen aan de voorzijde". Met voorzijde bedoelt de nota het voordakvlak of een dakvlak dat naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd. De criteria:
- meerdere dakramen in hetzelfde bouwblok staan regelmatig op een horizontale lijn, niet boven elkaar;
- minstens 0,50 meter dakvlak rondom het dakraam, en 0,50 meter tussen twee dakramen;
- "maximaal twee dakramen op het voordakvlak" en maximaal vier op een achter- of zijdakvlak;
- hoogstens 1,50 m2 per dakraam, en bij meerdere dakramen dezelfde maat;
- bij een schuin dak steekt het dakraam hoogstens 20 cm boven het dakvlak uit;
- de kleur "contrasteert niet met het hoofdgebouw".
Voldoet u daaraan, dan is een dakraam volgens de nota "doorgaans niet in strijd met redelijke eisen van welstand". Strijdt het bestemmingsplan met deze criteria, dan gaat het bestemmingsplan voor. Bij een monument of beeldbepalend pand staat in paragraaf 7.2 dat dakramen "op een evenwichtige plaats in het dakvlak" staan: niet dicht bij de goot, de nok of de hoek- en kilkepers en niet boven elkaar. Ook staan er "geen dakramen binnen een afstand van 1 meter naast dakkapellen op voorschilden van panden".
Súdwest-Fryslân
De Welstandsnota 2018 heeft geen kleinebouwcriteria voor dakramen: in de paragrafen over kleine bouwwerken komt het woord niet voor. Eén regel vonden wij, bij de gebiedscriteria voor de historische kernen en beschermde stads- en dorpsgezichten: "Dakramen staan op een evenwichtige plaats in het dakvlak." Een maat of een maximaal aantal staat er niet bij. Voor de rest van de gemeente hebben wij geen dakraamregel gevonden. Woont u in het gebied van het voormalige Littenseradiel, dan geldt volgens de gemeentepagina Welstand voorlopig nog de welstandsnota van Littenseradiel; die hebben wij niet gelezen.
Smallingerland
De Nota Omgevingskwaliteit (geldend van 30-04-2026) heeft geen maten voor dakramen. Bij de basisregels staat dat "dakkapellen, dakopbouwen en/of risalieten" ondergeschikt zijn. Dakramen komen alleen terug bij de tien regels voor monumenten: "Dakkappellen en dakramen zijn duidelijk ondergeschikt en doen geen afbreuk aan de herkenbaarheid van de kapvorm, het dakvlak en eventuele specifieke details van het dak of dakranden." Bij een gemeentelijk monument of rijksmonument gelden volgens de nota alleen die tien regels, en de Adviescommissie Omgevingskwaliteit toetst het plan altijd.
Heerenveen
De Welstandsnota 2016 (geldend van 02-05-2024) heeft in hoofdstuk 4 onder 8 criteria voor dakramen. Ze gelden voor naar de openbare ruimte gerichte gevels in gebieden met welstandsniveau 1. Dat zijn onder meer het centrum, de beschermde stads- en dorpsgezichten, de oude kernen en linten en de zichtzone van de vaarroutes; in die zichtzone gelden ze alleen voor dakramen in de zichtzone zelf. De plaatsingscriteria:
- meerdere dakramen in hetzelfde bouwblok staan regelmatig op een horizontale lijn, "in beginsel niet boven elkaar";
- bij een individuele woning aan de voorkant staat het dakraam gecentreerd in het dakvlak of "gelijkend aan geleding voorgevel";
- minstens 0,50 meter dakvlak boven, onder en aan beide zijden, aan de zijkant gemeten bij de bovenzijde van het dakraam.
De nota noemt geen maximaal aantal en geen maximale maat. In niveau 2 (onder meer de planmatige woningbouw tot de jaren zestig) hebben wij geen dakraamcriteria gevonden.
Bronnen
- Gemeente Leeuwarden, Welstandsnota gemeente Leeuwarden 2022
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Welstandsnota 2018
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Welstand
- Gemeente Smallingerland, Nota Omgevingskwaliteit (geldend van 30-04-2026)
- Gemeente Heerenveen, Welstandsnota 2016 (geldend van 02-05-2024)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
