Zo werkt het
Wat landelijk geldt, zoals de vergunning, de energie-eisen en de kwaliteitsborger, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat vier Groningse gemeenten zelf regelen: hoe zij bouwkavels uitgeven, welke plichten daarbij horen en welke starterslening er is. De leges en het vooroverleg staan op Aanbouw in Groningen. In de legesverordeningen van deze vier gemeenten vonden wij geen apart tarief voor nieuwbouw en geen korting voor een woning met kwaliteitsborger.
In het aardbevingsgebied kunt u een vergoeding aanvragen voor de extra kosten van aardbevingsbestendig bouwen. Dat is geen gemeenteregeling maar de Publieke Nieuwbouwregeling van de Nationaal Coördinator Groningen. Ze geldt voor nieuw te bouwen woningen op een plek waar de piekgrondversnelling in het jaar van oplevering "gelijk of hoger dan 0,05 g bij een herhalingstijd van 475 jaar" is. Om in aanmerking te komen, ontwerpt en bouwt u volgens de NPR 9998, ook al is die geen wettelijke bouweis.
Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Groningen
De gemeente geeft kavels voor vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen uit via loting. Dat staat in bijlage 4 van het addendum op de Nota Grondbeleid, door de raad vastgesteld op 21 december 2022. Wat de gemeente daarna op volgorde van aanmelding verkoopt, zijn kavels die na de loting overblijven of vrijkomen. In bijzondere gevallen mag de gemeente op onderdelen van de procedure afwijken.
De voorwaarden voor de loting:
- U schrijft zich in met het inschrijfformulier, bent 18 jaar of ouder en doet per (toekomstig) huishouden maar één keer mee.
- "Bouwbedrijven, aannemers, ontwikkelaars, makelaars, klussenbedrijven etc." zijn van inschrijving uitgesloten.
- U geeft één voorkeurskavel aan en mag twee reservekavels noemen.
- De loting is onder notarieel toezicht. Is een deelnemer of gemachtigde er niet, dan vervalt het recht om mee te loten.
- Een kavel is minstens een maand gereserveerd. Daarna volgt een optie van twee maanden met optievergoeding, eenmaal te verlengen met twee maanden; stopt u, dan vervalt de optievergoeding.
Het inschrijfgeld staat in de Legesverordening 2026 (artikel 1.45): € 58,79 "voor het inschrijven op een lotingslijst van een potentiële koper van een bouwkavel". Volgens het addendum wordt dit geld niet met de aankoop van de grond verrekend.
Voor collectief opdrachtgeverschap schrijft het addendum dat de vorm die voor de gemeente het meest succesvol is, die is "waarbij het project wordt getrokken door een professionele organisatie". Een CPO-regeling of loket van de gemeente vonden wij niet. De Verordening Starterslening 2013 van de gemeente is op 1 januari 2021 vervallen.
Midden-Groningen
De gemeente verkoopt particuliere kavels per plan, met een eigen reglement van inschrijving, loting en reservering. Voor Hoofdweg Kolham liep de inschrijving van 31 maart tot en met 1 mei 2025, met loting op 13 mei 2025 voor 3 vrijstaande kavels. Voor Hoofdweg Slochteren liep ze van 18 december 2025 tot en met 22 januari 2026, met loting op 3 februari 2026 voor vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen.
Uit die reglementen:
- Alleen natuurlijke personen van 18 jaar of ouder kunnen zich inschrijven, "ten behoeve van zelfbewoning". Rechtspersonen zijn uitgesloten.
- In Slochteren hebben duo-bouwers voor een twee-onder-een-kapwoning voorrang op wie zich alleen inschrijft.
- Krijgt u bij de loting een kavel, dan biedt de gemeente u direct een reserveringsovereenkomst aan en betaalt u binnen 7 dagen een reserveringsvergoeding. De kavel is dan 6 maanden gereserveerd. De vergoeding wordt bij afname met de koopsom verrekend; neemt u de kavel niet af, dan bent u haar kwijt.
Het concept van de koopovereenkomst voor kavel 3 aan de Hoofdweg in Kolham noemt een bouwplicht en een zelfbewoningsplicht. U begint binnen 1 jaar na de notariële akte met bouwen en bent binnen 2 jaar klaar. Na oplevering woont u er zelf en verkoopt of verhuurt u de woning 5 jaar niet zonder toestemming. Bij overtreding is de boete 10 procent van de koopsom. De overeenkomst zegt ook dat de kavel in het aardbevingsgebied ligt en dat u rekening houdt met extra voorzieningen. Dit is een concept voor één kavel; de voorwaarden van een ander plan kunnen verschillen.
De Verordening Starterslening 2025 geldt voor bestaande woningen en nieuwbouw, met een maximale koop- of aanneemsom van € 300.000 en een lening van hoogstens € 36.000. U vraagt die aan via een portal; de uitvoering is gemandateerd aan SNN.
Westerkwartier
Op de pagina Zelf bouwen staat de route na toewijzing van een kavel. U krijgt een optie van vier maanden, eenmaal te verlengen met zes maanden. Per optie betaalt u € 500; dat wordt bij aankoop met de koopsom verrekend. Binnen de eerste optietermijn kunt u een conceptverzoek voor de omgevingsvergunning indienen. U mag pas bouwen als de vergunning is verleend en de notaris de kavel op uw naam heeft gezet.
In De Oostergast in Zuidhorn liep de inschrijving voor 11 vrijstaande kavels in fase 2DA-Noord; de verloting was op 26 september 2024 bij de notaris. Op 13 november 2026 stond op de kavelpagina dat er geen kavels beschikbaar zijn. Er wordt volgens die pagina "geen wachtlijst bijgehouden"; komt er een kavel vrij, dan reserveert u die per mail aan grondzaken@westerkwartier.nl.
De starterslening staat in de Verordening Fonds Wonen. Voor een nieuw gebouwde koopwoning mogen de kosten (grond, bouw en overige kosten) hoogstens € 355.000 zijn. De lening is hoogstens 20 procent daarvan met een maximum van € 35.000, de eerste hypotheek moet NHG hebben en u gaat er zelf wonen. Het college kan de bedragen verhogen of verlagen.
Oldambt
De Verordening starterslening 2025 geldt voor bestaande woningen en nieuwbouw met een maximale koop- of aanneemsom van € 275.000. De toewijzing is hoogstens € 27.500. U doet de aanvraag bij de gemeente, die binnen 8 weken beslist; daarna vraagt u de lening aan bij SVn.
De algemene voorwaarden voor uitgifte van grond bevatten een bouwplicht en een zelfbewoningsplicht voor woonkavels. U begint binnen 12 maanden na de notariële akte met bouwen en bent binnen 2 jaar klaar, tenzij anders overeengekomen; is de woning dan niet klaar, dan is de boete 10 procent van de koopsom. U woont er zelf en vervreemdt of verhuurt de woning niet binnen 3 jaar na oplevering. Dit zijn contractvoorwaarden, geen verordening.
Het bekendste kavelgebied is Blauwestad. De website blauwestad.nl noemt vijf woongebieden: De Wei, Het Havenkwartier, Het Park, Het Riet en Het Wold. In Het Havenkwartier staan de meeste projectwoningen; in de andere gebieden worden voornamelijk vrije kavels aangeboden. Een interactieve kavelkaart toont wat beschikbaar is en wordt bijgewerkt als een kavel is verkocht of onder optie is genomen. Een inschrijf- of lotingsreglement van de gemeente Oldambt voor deze kavels vonden wij niet.
Bronnen
- Gemeente Groningen, Legesverordening 2026 (geldend van 06-10-2026)
- Gemeente Groningen, Addendum op de Nota Grondbeleid 2017 (actualisatie 2021) (Gemeenteblad, 9 januari 2023)
- Gemeente Groningen, Verordening Starterslening 2013 (vervallen per 01-01-2021)
- Nationaal Coördinator Groningen, Nieuwbouwregeling: voorwaarden (laatste update 30-10-2023)
- Gemeente Midden-Groningen, Reglement loting en inschrijving Hoofdweg Kolham (31 maart 2025)
- Gemeente Midden-Groningen, Reglement loting en inschrijving Hoofdweg Slochteren (december 2025)
- Gemeente Midden-Groningen, Concept koopovereenkomst kavel 3 Hoofdweg Kolham
- Gemeente Midden-Groningen, Verordening Starterslening 2025 (geldend van 30-01-2025)
- Gemeente Westerkwartier, Zelf bouwen
- Gemeente Westerkwartier, Kavels Zuidhorn De Oostergast
- Gemeente Westerkwartier, Verordening Fonds Wonen 2021 (geldend van 15-11-2024)
- Gemeente Oldambt, Verordening starterslening 2025 (geldend van 01-02-2025)
- Gemeente Oldambt, Algemene voorwaarden voor uitgifte grond (geldend van 01-01-2024)
- Blauwestad, Hoofdpagina
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
Andere provincies
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Friesland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Brabant
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Holland
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Utrecht
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
