Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat Utrecht, Amersfoort, Veenendaal en Nieuwegein zelf regelen bij een nieuwe woning: hoe ze kavels uitgeven, welke leges alleen bij nieuwbouw gelden en welke lening er is. De algemene leges en het vooroverleg staan op Aanbouw in Utrecht. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Utrecht
Op de pagina Vrije kavels Leidsche Rijn staan op 13 november 2026 twee kavels, en bij allebei kunt u zich niet meer aanmelden. Voor de zelfbouwkavel aan de Dorpsstraat in Vleuten kon u inschrijven tot en met 13 april 2025. De grond is uitgegeven in "eeuwigdurende erfpacht": de gemeente blijft eigenaar en u betaalt het recht om te bouwen in een keer. De verplichte regels: u gaat zelf in het huis wonen, een architect ontwerpt het, het gebouw is hoogstens 600 kubieke meter, er komen minimaal 2 parkeerplaatsen op de eigen kavel en langs de straat komt een haag. Het gebouw mag 2 lagen hoog worden, met een puntdak.
De Berlagekavel in het Máximapark, ParkNoord wordt niet meer via inschrijving aangeboden. Wie zich de afgelopen jaren meldde, staat op een wachtlijst en "op volgorde van inschrijving" krijgt die de mogelijkheid de kavel te kopen; komt er uit de wachtlijst geen koper, dan gaat de kavel opnieuw in verkoop. De regels voor de Berlagekavel horen bij een kavelpaspoort: een architect ontwerpt de woning, de supervisor van West8 beoordeelt het ontwerp, de woning is minimaal 3,5 bouwlagen hoog en de nok is hoogstens 15 meter. De stappen na de wachtlijst zijn een oriëntatiegesprek met 2 weken bedenktijd, een optieovereenkomst, een voorlopig ontwerp (maximaal 7 maanden), de koopovereenkomst, een definitief ontwerp (maximaal 4 maanden) en de aanvraag van de omgevingsvergunning (maximaal 20 weken). Omdat het bouwplan niet in het bestemmingsplan past, houdt de gemeente rekening met 8 maanden voor die vergunning.
Voor groepen die samen bouwen opende de gemeente op 1 april 2025 een "kaartenbak" voor wooncoöperaties. Alleen wie daarin staat, kan meedoen aan de tenders voor kavels, en de gemeente schrijft jaarlijks minimaal twee uit.
In de Verordening leges omgevingsvergunning 2026 geeft artikel 2.38 een korting op de leges voor het technische deel bij de nieuwbouw van woningen. Is de BENG 3 (het aandeel hernieuwbare energie) hoger dan 100%, dan is de vermindering 50%; boven 150% is het 100%. De vermindering is bij elkaar hoogstens € 77.991. De verordening zegt niet of de korting ook geldt als u onder de Wkb bouwt met een bouwmelding in plaats van een technische vergunning.
Amersfoort
De pagina Vastgoed van de gemeente (Stadsmakelaar) zegt: "Er zijn op dit moment geen panden of (bouw)kavels beschikbaar." Volgens Bouwlocatie in Amersfoort verkoopt de gemeente "niet zomaar aan een geïnteresseerde partij": ze bepaalt eerst welke functie op een locatie nodig is, en kiest dan meestal via een openbare selectieprocedure een particulier of een ontwikkelaar. Voor collectief particulier opdrachtgeverschap staat er: "Op dit moment zijn er ook geen locaties voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) in Amersfoort."
De starterslening is in Amersfoort hoogstens € 55.000 en hoogstens 20% van de verwervingskosten, bij een aankoopprijs tot € 420.000. De pagina zegt dat de lening voor bestaande bouw en nieuwbouw geldt, en vraagt bij de aanvraag een ondertekende koopovereenkomst. Of u de lening ook voor een zelfgebouwde woning krijgt, staat er niet. U moet minimaal 1 jaar in de BRP van Amersfoort staan, of in de afgelopen 20 jaar 10 jaar aaneengesloten in Amersfoort hebben gewoond.
Bij nieuwbouw onder de Wkb moet de kwaliteitsborger de lokale omstandigheden meenemen. Amersfoort noemt op Kwaliteitsborging en bijzondere lokale omstandigheden onder meer dat u bij de aanvraag het actuele straatpeil moet opgeven en dat u moet aangeven of er mogelijk ontplofbare oorlogsresten in de grond zitten. De locaties met een verhoogde kans staan op de Kaartviewer Amersfoort.
Veenendaal
In Het Landgoed in Groenpoort bracht Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost, de organisatie waar de gemeentepagina over Groenpoort naar verwijst, in oktober 2026 "de laatste 7 vrije kavels" in verkoop. Het zijn vrijstaande woningen op kavels van circa 470 tot 570 m2: twee aan de Dragonderweg en vijf aan de Veluwe. Inschrijven kon tot maandag 26 oktober 2026 12.00 uur, met een eerste en een tweede voorkeur, en per huisadres kwam één inschrijving in aanmerking. Bij meerdere inschrijvingen op een kavel loot notariskantoor Olenz; die loting was op 28 oktober. Per kavel worden vijf optanten ingeloot: neemt de eerste de kavel niet, dan is de tweede aan de beurt, en na de vijfde volgt een nieuwe inschrijving en loting.
De regels in de toelichting bij de inschrijving: een optie van maximaal zes weken die niet te verlengen is, een bedrag van € 7.500 dat u als zekerheid bij de notaris stort, en een zelfbewoningsplicht van zes maanden vanaf het moment van bewoning. De kavelpaspoorten verwijzen voor de architectuur naar het Beeldkwaliteitsplan Groenpoort en de ontwerpregels voor vrije kavels. Nieuw aanbod meldt het OVO via zijn nieuwsbrief.
De starterslening geldt voor nieuwbouw en bestaande bouw, maar alleen voor een eerste koopwoning in Veenendaal, voor wie niet ouder is dan 40 jaar. De verwervingskosten zijn hoogstens € 420.000 en de lening is hoogstens 20% daarvan, met een maximum van € 35.000. U heeft een volledige, getekende voorlopige koopovereenkomst nodig.
Nieuwegein
Aan de Galecopperdijk worden volgens het buurtbericht van 13 februari 2025 zes vrijstaande woningen gerealiseerd op "vrije kavels", als onderdeel van het bouwplan Aan de Zijdewende van een ontwikkelaar. Op dat moment waren 5 bouwvergunningen verleend en was de bouw van de eerste woning gestart. Een kavelpagina of inschrijving bij de gemeente zelf vonden wij niet.
Bij de starterslening mag de aankoop, inclusief verbouwing, hoogstens € 470.000 zijn (de norm voor 2026), meer dan in Veenendaal, en de lening is hoogstens € 35.000, volgens de SVn-pagina van Nieuwegein. Bij nieuwbouw leent u hoogstens 20% van de koop- of aanneemsom, inclusief meerwerk. U bent 18 of ouder en woont 1 jaar in Nieuwegein, of heeft er in de afgelopen 10 jaar minstens 6 jaar gewoond.
In de leges rekent artikel 2.49 € 451,80 voor elk rapport dat de gemeente moet beoordelen als een wettelijk voorschrift dat voor uw aanvraag vraagt, onder meer een bodemrapport, een akoestisch rapport of een rapport over duurzaamheid (BENG). Een besluit hogere waarden (Wet geluidhinder) kost € 677,70.
Bronnen
- Gemeente Utrecht, Vrije kavels Leidsche Rijn
- Gemeente Utrecht, Dorpsstraat: vrije kavel
- Gemeente Utrecht, Máximapark ParkNoord, Berlagekavel
- Gemeente Utrecht, Regels voor de Berlagekavel
- Gemeente Utrecht, Gemeente Utrecht opent inschrijving wooncoöperaties (1 april 2025)
- Gemeente Utrecht, Verordening leges omgevingsvergunning gemeente Utrecht 2026 (geldend van 01-01-2026)
- Gemeente Amersfoort, Vastgoed van de gemeente (Stadsmakelaar)
- Gemeente Amersfoort, Bouwlocatie in Amersfoort
- Gemeente Amersfoort, Starterslening
- Gemeente Amersfoort, Kwaliteitsborging en bijzondere lokale omstandigheden
- Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost, Kavels Groenpoort (oktober 2026)
- Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost, Toelichting bij inschrijving vrije kavel Het Landgoed (oktober 2026)
- Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost, Memo loting 7 vrije kavels (oktober 2026)
- Ontwikkelingsbedrijf Veenendaal-oost, Kavelpaspoorten Groenpoort (oktober 2026)
- Gemeente Veenendaal, Project Groenpoort
- Gemeente Veenendaal, Starterslening
- Gemeente Nieuwegein, Update bouw 2025 (buurtbericht Galecop) (13 februari 2025)
- Gemeente Nieuwegein, Starterslening
- SVn, Starterslening Nieuwegein
- Gemeente Nieuwegein, Verordening op de heffing en de invordering van leges Nieuwegein 2026 (geldend van 30-12-2025)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
Andere provincies
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Friesland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Groningen
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Brabant
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Holland
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
