Zo werkt het
Wat landelijk geldt, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat Amsterdam, Haarlem, Zaanstad en Haarlemmermeer zelf regelen bij een nieuwe woning: hoe ze kavels uitgeven en wat er lokaal bij nieuwbouw geldt. De algemene leges en het vooroverleg staan op Aanbouw in Noord-Holland. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Amsterdam
Amsterdam verkoopt grond voor zelfbouw niet maar geeft die uit in erfpacht. De laatste selectieronde voor individuele kavels die wij lazen is de selectiebrochure voor Steigereiland (IJburg, Waterbuurt Oost): twee kavels voor een watervilla van hoogstens 175 m2 bruto vloeroppervlak, met inschrijven van 10 oktober tot 3 november 2025. Er is maar één inschrijving per huishouden. Zijn er meer dan 10 tijdige inschrijvingen, dan geeft een notaris door loting een rangnummer. Daarna selecteert de gemeente op motivatie en haalbaarheid, met een interview.
De voorwaarden uit die brochure: "Voor de kavels geldt een zelfbewoningsplicht en een verhuurverbod." De zelfbewoningsplicht loopt 5 jaar vanaf de ingangsdatum van het erfpachtrecht en in die tijd mag de woning niet verkocht worden. Het verhuurverbod geldt voor onbepaalde tijd. U voltooit de woning binnen 24 maanden na de ingangsdatum, anders kan de gemeente een boete opleggen van € 5.000 per kavel met een maximum van € 60.000. Heeft iemand in uw huishouden eerder een erfpachtovereenkomst voor een gemeentelijke zelfbouwkavel gesloten, dan mag u alleen inschrijven als de zelfbewoningsplicht van 5,5 jaar is voldaan. De gemeente toetst ook integriteit en inkomen en vermogen.
Voor groepen heeft Amsterdam een kaartenbak. De selectiebrochure voor kavel M1b-1 op Strandeiland (versie 18 augustus 2026) is voor een wooncoöperatie: die moest in de kaartenbak staan, krijgt een optie van 18 maanden en kan een lening van de gemeente krijgen van hoogstens € 50.000 per woning. Voor de kavels M1b-2 en M1b-3 zoekt de gemeente twee CPO-groepen. Welke kavels nu voor particulieren openstaan, hebben wij niet nagekeken.
Haarlem
Haarlem heeft op zijn pagina Vastgoedaanbod geen vaste kavelverkoop. De gemeente verkoopt en verhuurt vastgoed "dat we via een openbare selectieprocedure te koop en te huur aanbieden", en noemt daarbij ook onbebouwde grond of een zelfbouwkavel.
Voor Woningbouw Zwemmerslaan (114 woningen, de helft betaalbaar voor een brede groep inwoners) won HBB Groep met het plan Proeftuin Cajanus, met "ruimte voor zelfbouw, tiny houses" en een wooncoöperatie van Stichting Knarrenhof. De pagina zegt niet hoeveel zelfbouwkavels er komen of hoe u die koopt.
De starterslening is in Haarlem uitverkocht: "Het beschikbaar gestelde budget voor de starterslening is bereikt. U kunt daarom nu geen starterslening aanvragen." De gemeente onderzoekt of ze die weer openstelt. Als de lening terugkomt, geldt dat u 2 jaar achter elkaar in de regio woont (Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Zandvoort, Beverwijk, Heemskerk of Velsen) en is de lening hoogstens 20% van de koopsom met een maximum van € 30.000.
Zaanstad
De Legesverordening Zaanstad 2026 rekent per vierkante meter bruto vloeroppervlak "van het gebouw of de uitbreiding daarvan"; de tarieven staan op de aanbouwpagina. Bij een nieuwe woning telt dus de hele vloer mee. Boven 1.000 m2 is het tarief per m2 lager, maar dat haalt een eengezinswoning niet.
Op De Zaanse Eilanden "koopt u een kavel en bouwt u uw eigen huis", maar de pagina zegt dat de kavels "al verkocht of onder optie" zijn. In Poelenburg Oost maakt het bestemmingsplan Vrije Watering, vastgesteld door de gemeenteraad op 18 juli 2024, 99 woningen mogelijk; de ontwerpversie sprak van "64 grondgebonden (zelfbouw)woningen en 35 sociale huurappartementen". De raad stelde ook een beeldkwaliteitsplan vast als aanvulling op de welstandsnota. Hoe de kavels worden verkocht, vonden wij niet.
Zaanstad zet op Borgingsplan de lokale risico's voor een kwaliteitsborger op een rij: "In Zaanstad is sprake van een onstabiele bodem." Bij (vervangende) nieuwbouw mag de geluidsbelasting op de gevel niet boven de voorkeursgrenswaarde of een vastgestelde hogere grenswaarde liggen. Bij grondgebonden woningen geldt een maximale afstand van 40 meter tot de bluswatervoorziening, en de woning mag pas in gebruik als aan de regels voor bluswater en bereikbaarheid van hulpdiensten is voldaan.
Haarlemmermeer
Bij de Boseilanden in Zwaanshoek verkocht de gemeente het tweede en laatste deel vrije kavels: de pagina zegt dat de 15 kavels, van 1990 tot 2690 m2 voor vrijstaande woningen, "inmiddels verkocht" zijn. De publicatie van de verkoop van kavel 4, 12 en 14 laat de procedure zien. U schreef zich in van 29 september tot 20 oktober 2025 12.00 uur via de makelaar Hoekstra en Van Eck. Notaris Novitarius gaf de inschrijvers via een digitale loting een rangnummer; wie een kavel als eerste voorkeur opgaf, kwam eerst aan bod, daarna de tweede voorkeur.
Daarna volgen een kennismakingsgesprek en een BIBOB-toets, waarmee de gemeente de integriteit van de kandidaat controleert. De optieovereenkomst loopt drie maanden met één maand verlenging; de optievergoeding is € 1.000 (inclusief btw) en gaat van de koopprijs af als u koopt, anders vervalt ze aan de gemeente. Elke kavel heeft een kavelpaspoort en u realiseert er één woning volgens dat paspoort.
De starterslening is hoogstens 20% van de koopsom met een maximum van € 40.000, bij een koopsom onder de NHG-grens van € 470.000 (2026). U of uw partner woont sinds minimaal 2 jaar onafgebroken in Haarlemmermeer, of woonde er in de afgelopen 15 jaar 8 jaar onafgebroken. De gemeentepagina zegt dat de lening voor een nieuwbouwwoning kan, maar niet in combinatie met een andere financiële regeling. De SVn-pagina voor Haarlemmermeer zegt het tegenovergestelde: "Met de SVn Starterslening is het Niet toegestaan om een nieuwbouwwoning aan te kopen." Vraag de gemeente dus eerst om een toewijzing, voordat u op de lening rekent.
Bronnen
- Gemeente Amsterdam, Selectiebrochure Zelfbouw op Steigereiland, IJburg Waterbuurt Oost (inschrijving oktober 2025)
- Gemeente Amsterdam, Selectiebrochure zelfbouwkavel M1b-1, Strandeiland (18 augustus 2026)
- Gemeente Haarlem, Vastgoedaanbod
- Gemeente Haarlem, Woningbouw Zwemmerslaan
- Gemeente Haarlem, Starterslening
- Gemeente Zaanstad, Legesverordening Zaanstad 2026 (geldend van 04-12-2025)
- Gemeente Zaanstad, De Zaanse Eilanden
- Gemeente Zaanstad, Vaststelling bestemmingsplan Poelenburg Oost - Vrije Watering (besluit 18 juli 2024)
- Gemeente Zaanstad, Ontwerpbestemmingsplan Poelenburg Oost - Vrije Watering
- Gemeente Zaanstad, Borgingsplan
- Gemeente Haarlemmermeer, Kavels Boseilanden Zuid
- Gemeente Haarlemmermeer, Publicatie verkoop kavels Boseilanden Zuid, kavel 4, 12 en 14 (Gemeenteblad 2025-417088)
- Gemeente Haarlemmermeer, Starterslening voor een koopwoning
- SVn, Starterslening Haarlemmermeer
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
Andere provincies
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Friesland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Groningen
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Brabant
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Utrecht
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
