Zo werkt het
Wat landelijk geldt, zoals de vergunning, de energie-eisen en de kwaliteitsborger, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat vier Friese gemeenten zelf regelen: hoe zij bouwkavels uitgeven en welke plichten daarbij horen. De leges en het vooroverleg staan op Aanbouw in Friesland. In de legesverordeningen van deze vier gemeenten vonden wij geen apart tarief voor nieuwbouw en geen korting voor een woning met kwaliteitsborger. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Leeuwarden
Op de projectpagina Hikkemieden in Wirdum is vrije kavel 24 op Het Eiland opnieuw beschikbaar. De kavel is 670 m2 en "alleen te koop voor particulieren. Projectontwikkelaars kunnen zich niet inschrijven." U kunt zich inschrijven tot en met maandag 30 november 23:59 uur. Zijn er meer inschrijvingen, dan wijst de gemeente de kavel toe via loting.
Op Het Eiland zijn volgens de pagina 6 van de 7 vrije kavels onder optie, en de 5 vrije kavels aan It Blauleech zijn verkocht. Elke beschikbare kavel heeft een kavelpaspoort met "de regels en eisen voor de kavel, zoals de grootte, het bestemmingsplan en de welstandsrichtlijnen". De algemene verkoopvoorwaarden zijn "op aanvraag beschikbaar"; die hebben wij niet gelezen.
In Middelsee, de nieuwe wijk onder het Van Harinxmakanaal, ligt Barrahûs. De gemeentepagina over Middelsee zegt: "In Barrahûs liggen wegen en zelfbouwkavels niet vast. Het ontwerp is aan de bewoners zelf." Voor de voorwaarden verwijst de gemeente naar de website van Barrahûs, die wij niet hebben gelezen.
Súdwest-Fryslân
Op de pagina Je eigen huis bouwen staat de verkoop van kavels in Woudsend (It Skar). U schrijft zich in voor woensdag 2 december 2026 12:00 uur. De loting is op woensdag 16 december 2026 om 12:00 uur in het gemeentehuis in Sneek, en wie meeloot is "verplicht" erbij te zijn. Per huisadres wordt één inschrijving geaccepteerd; voor een twee-onder-een-kapkavel schrijft u zich samen met een medebouwer in. Een eerdere verkoop, de 6 kavels in Bolsward-Oost, is gesloten.
De Basisprocedure verkoop bouwkavels geeft na de loting een kosteloze, vrijblijvende reservering van drie maanden, en daarna een optie van maximaal drie maanden. De koopovereenkomst mag ontbindende voorwaarden (financiering, onherroepelijke vergunning) bevatten voor maximaal zes maanden na de optie. De procedure kan per locatie verschillen.
De Algemene Verkoopvoorwaarden woningbouwkavels particulieren 2021 zijn contractvoorwaarden, geen verordening:
- U dient binnen drie maanden na de koopovereenkomst een ontvankelijke aanvraag omgevingsvergunning in.
- U begint binnen een jaar na de akte van levering met bouwen en bent binnen twee jaar klaar.
- U gaat binnen drie maanden na de eerste oplevering zelf in de woning wonen, voor minstens drie jaar. In die tijd verkoopt of verhuurt u niet.
De Verordening Starterslening van Súdwest-Fryslân (2014) is per 18 december 2025 vervallen; een opvolger vonden wij niet.
Smallingerland
Op de pagina Bouwkavels staan op 13 november 2026 een kavel in Boornbergum (Nijewei 89) en twee in Vrijburgh in Drachten (Kamille 25 en Weegbree 28). Bij de Vrijburgh-kavels horen een beeldkwaliteitsplan, algemene verkoopvoorwaarden en een concept-koopovereenkomst. De gemeente schrijft: "iedereen zich in kan schrijven voor beschikbare kavels en dat wij geen reservelijsten gebruiken".
Het inschrijfformulier voor Kamille 25 (inschrijving tot 2 januari 2026) laat zien hoe zo'n verkoop verloopt. Per (toekomstig) huishouden is één inschrijving mogelijk. Bij meerdere gegadigden loot een notaris zonder dat zij aanwezig zijn. Krijgt de eerste getrokken gegadigde "binnen 6 weken de financiering niet rond", dan krijgt nummer 2 de kavel. De procedure van een andere kavel kan afwijken.
Heerenveen
Het Inschrijvingsreglement woningbouwkavels 2025 geldt voor een plangebied waarvoor het college dat heeft besloten. In het reglement staat: "De Gemeente wil het speculeren met kavels voor woningbouw tegengaan. Daarom verplicht de Gegadigde zich om de op het perceel te bouwen woning gedurende drie achtereenvolgende jaren zelf te bewonen en die woning ook niet binnen drie jaar aan derden te zullen verkopen."
De procedure:
- U schrijft zich in met een digitaal formulier en DigiD, en mag meerdere kavels in volgorde van voorkeur noemen. U krijgt er hoogstens één.
- Alleen natuurlijke personen mogen kopen; rechtspersonen en personenvennootschappen alleen met schriftelijke toestemming van het college.
- Is er voor een kavel één gegadigde, dan krijgt die hem direct. Zijn het er meer, dan loot een notaris, en de volgorde van loting bepaalt de reservelijst.
- Wie een kavel krijgt, tekent binnen zeven dagen een reserveringsovereenkomst en betaalt een waarborgsom van € 250, die bij koop met de koopsom wordt verrekend.
- Blijft een kavel over, dan gaat hij weer te koop bij wie zich het eerst meldt.
Bronnen
- Gemeente Leeuwarden, Nieuwbouwwijk Hikkemieden
- Gemeente Leeuwarden, Middelsee
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Je eigen huis bouwen
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Basisprocedure verkoop bouwkavels
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Algemene Verkoopvoorwaarden woningbouwkavels particulieren 2021
- Gemeente Súdwest-Fryslân, Verordening Starterslening (vervallen per 18-12-2025)
- Gemeente Smallingerland, Bouwkavels
- Gemeente Smallingerland, Inschrijfformulier Kamille 25
- Gemeente Heerenveen, Inschrijvingsreglement woningbouwkavels 2025 (geldend van 22-07-2025)
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
Andere provincies
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Groningen
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Brabant
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Holland
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Utrecht
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
