Zo werkt het
Wat landelijk geldt voor een nieuwe woning, staat in de hoofdgids. Deze pagina gaat over wat Eindhoven, Tilburg, Breda en 's-Hertogenbosch zelf regelen bij kavels, collectief bouwen, de starterslening en de leges voor een nieuw huis. De leges voor het bouwtechnische deel, het conceptverzoek en de welstand staan op Aanbouw in Noord-Brabant. Woont u in een andere gemeente, vraag het dan na bij uw eigen gemeente.
Eindhoven
Voor een nieuwe woning rekent Eindhoven de leges over de geraamde bouwkosten, en de gemeente kan die toetsen aan de Referentielijst bouwkosten omgevingsvergunning 2026, een bijlage bij de legesverordening 2026 (artikel 2.1.6 van de tarieventabel). Die lijst heeft een aparte rubriek "Nieuwbouw woningen" met een bedrag per m3 voor rijenwoningen, halfvrijstaande woningen, bungalows, vrijstaande woningen en appartementen.
Voor een groep die samen bouwt, heeft de gemeente de Verordening lening opstartkosten CPO-projecten. De lening gaat naar een vereniging van toekomstige bewoners (natuurlijke personen) voor een project van minstens twee nieuwbouwwoningen. Voor nieuwbouw is het maximum € 6.000 per woning, voor bestaande bouw € 7.500. Het geld dekt de notaris voor het oprichten van de vereniging, externe deskundigen voor begeleiding en ontwerp, en de aanbetaling van 4 procent van de koopsom bij de grondreservering. Het college vraagt SVn om advies voordat het beslist.
Een overzicht van zelfbouwkavels van de gemeente vonden wij niet. De pagina Grond en vastgoed van de gemeente heeft op 13 november 2026 geen onderdeel over kavels voor het bouwen van een eigen woning.
Tilburg
Losse zelfbouwkavels van de gemeente vonden wij niet; de pagina Grondprijzen gaat over bedrijfsgrond. Wel heeft Tilburg een locatie waar alleen een groep kan bouwen: het Noad-terrein. Er is plek voor maximaal 63 woningen van hoogstens drie bouwlagen op drie bouwvelden. De gemeente verkoopt de grond "alleen aan mensen die samen een collectief vormen en ook echt op deze plek gaan wonen" en dus niet aan ontwikkelaars, aannemers, beleggers of individuele bewoners. Collectieven kunnen pas een plan indienen als het uitgiftedocument is gepubliceerd, en dat volgt na een onherroepelijk bestemmingsplan. De gemeenteraad behandelt dat plan volgens de gemeente in het najaar van 2026; wanneer er gebouwd kan worden, is nog niet bekend.
De Verordening Starterslening Tilburg 2020 geldt sinds 27 maart 2026 in de versie die ook nieuwbouwwoningen noemt. De koop(/-aanneem)som is maximaal € 420.000 (prijspeil 2026), inclusief meerwerk, en de lening is hoogstens 20 procent daarvan met een plafond van € 35.000. Aanvragers wonen minstens een jaar in Tilburg, of stonden de afgelopen tien jaar minstens vier jaar aaneengesloten in de BRP van Tilburg.
Breda
Breda heeft voor een nieuwe woning een eigen leges: het ruimtelijke deel van de omgevingsvergunning is een vast bedrag per woning (legesverordening 2026, artikel 2.6, voor een plan dat binnen het omgevingsplan past). "Oprichten 1 woning" kost € 3.176. Bij twee tot en met 25 woningen is het € 3.176 plus € 1.059 per woning boven de eerste. Een aanbouw bij een woning kost in dezelfde tabel € 291.
Kavels verkoopt de gemeente via inschrijving en loting. Op de pagina Bouwkavel wonen stond op 13 november 2026: "Momenteel zijn er geen beschikbare bouwkavels." Wie een kavel zoekt, kan via een formulier zijn interesse opgeven; die aanmelding geldt een jaar. De regels voor een loting staan in het Uitgifte- en Lotingsreglement Bouwkavels 2022. Alleen natuurlijke personen van 18 jaar of ouder doen mee, per huishouden telt één inschrijving, en een notaris loot achter gesloten deuren. Wie een kavel kiest, krijgt een koopovereenkomst met een waarborgsom van 5 procent van de koopprijs exclusief btw. Alleen wie de woning zelf gaat bewonen mag meeloten (artikel 9), en de koopovereenkomst bevat een verplichting tot zelfbewoning en een verbod op doorverkoop en verhuur. Voor groepen noemt de gemeente op Andere woonvormen het Routeboekje CPO en als nieuwe CPO-ontwikkeling Woonakker Teteringen.
De starterslening is er volgens de gemeentepagina voor bestaande woningen en nieuwbouwwoningen. De koopprijs mag in 2026 niet meer zijn dan € 420.000 inclusief meerwerk en de lening is maximaal 20 procent van de koop- of aanneemsom en hoogstens € 30.000. Bij nieuwbouw stuurt u naast de voorlopige koopovereenkomst ook de ondertekende aannemingsovereenkomst mee.
's-Hertogenbosch
De gemeente biedt zelfbouwkavels aan in twee dorpen, en in beide kunt u nu niet direct kopen. In de Pelgrimsche Hoeve in Nuland zijn in het zuidelijk woongebied ongeveer 40 kavels beschikbaar, maar die komen pas uit zodra Enexis voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet heeft; wanneer dat is, weet de gemeente niet. De uitgifte van de eerste fase is gesloten en u kunt zich aanmelden voor de wachtlijst voor zelfbouwkavels (Bouwkavels Pelgrimsche Hoeve). Het gebied ligt in een beschermingszone voor drinkwaterwinning, en die stelt eisen aan bouwplannen en aan het gebruik van de buitenruimte. In Vinkel zijn in de Vinkelse Slagen geen zelfbouwkavels beschikbaar om dezelfde reden; ook daar is ruimte voor zelfbouw en voor woningen in CPO-verband. Via de mailservice hoort u het als er kavels vrijkomen.
De gemeente verstrekt een starterslening van maximaal € 30.000 voor een bestaande woning of een nieuwbouwwoning in 's-Hertogenbosch. U krijgt eerst een toewijzingsbrief van de gemeente, daarna vraagt u de lening aan bij SVn. Dit staat in het informatieblad Algemene informatie starterslening van de gemeente; de verordening zelf hebben wij niet gelezen.
Bronnen
- Gemeente Eindhoven, Legesverordening vergunningen en aanverwante diensten 2026 (geldend van 03-12-2025)
- Gemeente Eindhoven, Verordening lening opstartkosten CPO-projecten (geldend van 07-01-2013)
- Gemeente Eindhoven, Grond en vastgoed
- Gemeente Tilburg, Noad-terrein
- Gemeente Tilburg, Grondprijzen
- Gemeente Tilburg, Verordening Starterslening Tilburg 2020 (geldend van 27-03-2026)
- Gemeente Breda, Verordening op de heffing en invordering van leges 2026 (geldend van 19-12-2025)
- Gemeente Breda, Bouwkavel wonen
- Gemeente Breda, Uitgifte- en Lotingsreglement Bouwkavels 2022 (geldend van 28-05-2022)
- Gemeente Breda, Andere woonvormen
- Gemeente Breda, Starterslening
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Bouwen en verbouwen (bouwkavels)
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Bouwkavels Pelgrimsche Hoeve
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Bouwkavels Vinkelse Slagen
- Gemeente 's-Hertogenbosch, Algemene informatie starterslening
Laatst gecontroleerd op 13 november 2026.
Andere provincies
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Friesland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Groningen
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Holland
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Utrecht
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
