Nederland
Vergunning. De gemeente beslist normaal binnen 8 weken op een aanvraag voor een omgevingsvergunning en mag die termijn één keer met hoogstens 6 weken verlengen.
Energie-eisen (BENG). Sinds 1 januari 2021 gelden de BENG-eisen voor alle nieuwbouw. Bij oplevering heeft de woning een geregistreerd energielabel. Voor een vrijstaande woning geeft het Informatiepunt Leefomgeving als voorbeeld: een energiebehoefte van hoogstens 55, een primair fossiel energiegebruik van hoogstens 30 kWh per m2 per jaar en 50 procent hernieuwbare energie.
Wet kwaliteitsborging. Sinds 1 januari 2024 toetst een onafhankelijke kwaliteitsborger nieuwe woningen. Uiterlijk 4 weken voor de start gaat er een bouwmelding naar de gemeente, met een risicobeoordeling en een borgingsplan. De gereedmelding volgt minstens 2 weken voor u de woning in gebruik neemt.
Uw bescherming.
- De aannemer is aansprakelijk voor gebreken die bij de oplevering niet zijn ontdekt.
- Na afloop krijgt u een dossier over wat er gebouwd is.
- 5 procent van de aanneemsom blijft in depot bij de notaris, die het alleen onder voorwaarden aan de aannemer overmaakt.
- De aannemer moet u vertellen hoe zijn risico's financieel zijn afgedekt.
- Met een certificaat van Woningborg wordt de woning bij een faillissement afgebouwd, of krijgt u betaalde termijnen (deels) terug. Zelfbouw op een eigen kavel valt daar ook onder.
Vlaanderen
Architect. Waar een vergunning nodig is, is een architect verplicht voor de plannen en voor de controle op de uitvoering.
Energie-eisen (EPB). Voor aanvragen vanaf 2025: hoogstens E30 en S28, minstens 15 kWh per m2 per jaar aan zonne-energie, en een afgiftesysteem dat op hoogstens 45 graden werkt. Een aardgasaansluiting is bij nieuwbouw verboden.
Wet Breyne. Die geldt niet voor een loutere aannemingsovereenkomst zonder aankoop; vraag dus of uw contract eronder valt. Als de wet geldt, is het voorschot bij het tekenen hoogstens 5 procent, volgen de betalingsschijven de waarde van het uitgevoerde werk, stelt een erkende aannemer een borg van 5 procent en zit er in principe een jaar tussen de voorlopige en de definitieve oplevering.
Tien jaar aansprakelijkheid. Aannemer en architect staan tien jaar in voor gebreken aan het bouwwerk. Sinds 1 juli 2018 moeten aannemers die aansprakelijkheid verzekeren en u een verzekeringsattest geven.
Btw. 21 procent. Het tarief van 6 procent bestaat alleen voor afbraak en heropbouw, onder voorwaarden en na een verklaring via MyMinfin.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een omgevingsvergunning voor een nieuw huis in Nederland?
De gemeente beslist normaal binnen 8 weken en mag die termijn één keer met hoogstens 6 weken verlengen.
Wat doet een kwaliteitsborger?
Sinds 1 januari 2024 toetst in Nederland een onafhankelijke kwaliteitsborger nieuwe woningen. Uiterlijk 4 weken voor de start gaat er een bouwmelding naar de gemeente, met een risicobeoordeling en een borgingsplan. De gereedmelding volgt minstens 2 weken voor u de woning in gebruik neemt.
Wat gebeurt er als de aannemer failliet gaat?
Met een certificaat van Woningborg wordt de woning in Nederland bij een faillissement afgebouwd, of krijgt u betaalde termijnen (deels) terug. Zelfbouw op een eigen kavel valt daar ook onder. Vraag de aannemer hoe zijn risico's financieel zijn afgedekt; hij moet u dat vertellen.
Geldt de Wet Breyne voor mijn bouwcontract in België?
Niet voor een loutere aannemingsovereenkomst zonder aankoop; vraag dus of uw contract eronder valt. Als de wet geldt, is het voorschot bij het tekenen hoogstens 5 procent en stelt een erkende aannemer een borg van 5 procent.
Dit vraagt u aan de aannemer
- Nederland: welke kwaliteitsborger werkt u mee, en wie betaalt die?
- Nederland: zit er een certificaat van Woningborg of SWK bij?
- Nederland: wat zit er bij oplevering in het dossier?
- België: valt dit contract onder de Wet Breyne, en staat dat erin?
- België: mag ik het verzekeringsattest voor de tienjarige aansprakelijkheid zien?
- Is de prijs inclusief of exclusief btw, architect en grond?
Bronnen
- RVO, BENG
- Informatiepunt Leefomgeving, energiezuinigheid nieuwbouw
- Informatiepunt Leefomgeving, reguliere procedure omgevingsvergunning
- Informatiepunt Leefomgeving, Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
- Informatiepunt Leefomgeving, melding bouwactiviteit
- Informatiepunt Leefomgeving, privaatrecht Wet kwaliteitsborging
- Woningborg, certificering nieuwbouw
- Vlaanderen.be, EPB-eisen bij bouwaanvraag vanaf 2025
- Notaris.be, Jouw bescherming als bouwheer
- Orde van Architecten, verplichte verzekering tienjarige aansprakelijkheid (10 juli 2018)
- Test-Aankoop, Btw voor werkzaamheden aan de woning (9 februari 2026)
Laatst gecontroleerd op 12 november 2026.
Per provincie
- Nieuwe woning bouwen in Drenthe
- Nieuwe woning bouwen in Flevoland
- Nieuwe woning bouwen in Friesland
- Nieuwe woning bouwen in Gelderland
- Nieuwe woning bouwen in Groningen
- Nieuwe woning bouwen in Limburg
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Brabant
- Nieuwe woning bouwen in Noord-Holland
- Nieuwe woning bouwen in Overijssel
- Nieuwe woning bouwen in Utrecht
- Nieuwe woning bouwen in Zeeland
- Nieuwe woning bouwen in Zuid-Holland
